سد جدید مالزی بر مسیر تراشه‌های هوش مصنوعی به چین

در پی افزایش نگرانی‌های جهانی درباره قاچاق تراشه‌های پیشرفته هوش مصنوعی به چین، مالزی با اقدامی قاطع به بازیگری کلیدی در خط مقدم کنترل صادرات تبدیل شده است. این کشور با اعمال قوانین جدید، رسماً اعلام کرد که صادرات تراشه‌های آمریکایی تنها با مجوز رسمی و اعلام قبلی ممکن خواهد بود.

در حالی که گزارش‌هایی از روش‌های عجیب و خلاقانه قاچاق این تراشه‌ها از جمله جاسازی در شکم مصنوعی و همراهی با لابسترها منتشر شده، اقدام مالزی نشانه‌ای روشن از عزم جدی برای جلوگیری از دور زدن تحریم‌های تکنولوژیک است. این تصمیم، هم‌راستا با تلاش‌های آمریکا برای بستن مسیرهای فرعی انتقال تکنولوژی به چین، اهمیت ژئوپلیتیکی این کشور آسیای جنوب‌شرقی را بیش از پیش برجسته می‌سازد.

ورود مالزی به زنجیره کنترل

وزارت سرمایه‌گذاری، تجارت و صنعت مالزی اعلام کرد که از این پس هرگونه صادرات یا ترانزیت تراشه‌های هوش مصنوعی ساخت آمریکا نیازمند اطلاع‌رسانی رسمی به دولت دست‌کم ۳۰ روز پیش از انجام عملیات خواهد بود. این قانون بلافاصله اجرایی شده و هرگونه نقض آن مشمول پیگرد قانونی مطابق با قانون STA 2010 خواهد شد.

در بیانیه رسمی وزارتخانه آمده است: «مالزی با قاطعیت در برابر هرگونه تلاش برای دور زدن کنترل‌های صادراتی یا مشارکت در فعالیت‌های تجاری غیرقانونی ایستادگی خواهد کرد.»

نشت‌های امنیتی و نگرانی‌های آمریکا

طی ماه‌های گذشته، شواهدی از قاچاق سازمان‌یافته تراشه‌های AI به چین منتشر شده بود. شرکت آنتروپیک (Anthropic) در فروردین‌ماه در یک پست وبلاگی اعلام کرد که شبکه‌های قاچاق تراشه‌ها به چین از مدت‌ها پیش فعال بوده‌اند. به گفته این شرکت، برخی قاچاقچیان حتی از شکم مصنوعی پر از تراشه یا همراه کردن تراشه‌ها با محموله‌های زنده نظیر لابستر استفاده کرده‌اند.

این افشاگری‌ها سبب شده مقامات آمریکایی برای اعمال محدودیت‌های بیشتر بر صادرات تراشه از طریق کشورهای ثالث از جمله مالزی و تایلند آماده شوند.

تشدید محدودیت‌های آمریکا گام بعدی در مسیر مهار چین

بر اساس گزارشی از بلومبرگ، دولت ترامپ در حال برنامه‌ریزی برای اعمال محدودیت‌های سختگیرانه‌تر بر صادرات تراشه‌های شرکت‌هایی مانند انویدیا به مالزی و تایلند است. هدف، قطع مسیرهای جایگزینی است که چین برای دور زدن تحریم‌های مستقیم آمریکا ایجاد کرده است. اگرچه هنوز این تصمیم به طور رسمی اعلام نشده، اما منابع آگاه از تصویب قریب‌الوقوع آن خبر داده‌اند.

هم‌زمان، وزارت بازرگانی آمریکا نیز در حال تدوین قوانین جدیدی برای کنترل صادرات کلی تراشه‌های هوش مصنوعی است؛ این تصمیم پس از لغو قوانین «AI Diffusion» توسط دولت بایدن در ماه مه اتخاذ شده است.

نقش کلیدی مالزی در موازنه تکنولوژیک جهان

مالزی که پیش‌تر یکی از مراکز اصلی مونتاژ و ترانزیت محصولات فناوری بود، اکنون با این تصمیم تازه نقش تازه‌ای در ساختار امنیت تکنولوژیک جهانی ایفا می‌کند. این کشور نه‌تنها به شریک استراتژیک آمریکا تبدیل شده، بلکه از حیث اعتبار بین‌المللی نیز جایگاه خود را به‌عنوان کشوری متعهد به نظم جهانی تثبیت کرده است.

با قرارگیری در کانون رقابت‌های ژئوپلیتیکی حوزه فناوری، مالزی احتمالاً بیش از پیش در معادلات آینده میان چین و غرب نقش‌آفرین خواهد بود.

ویژگی‌های کلیدی تصمیم جدید مالزی

تصمیم مالزی را می‌توان بخشی از روند بزرگ‌تری دانست که در آن کشورهای هم‌پیمان آمریکا تلاش دارند مسیرهای غیررسمی انتقال فناوری به چین را مسدود کنند. این تصمیم، هم حاوی پیام سیاسی به چین و هم اعلام حمایت استراتژیک از آمریکا در نبرد تکنولوژیک جهانی است.

از دید کارشناسان، این اقدام می‌تواند زنجیره تأمین تراشه در آسیا را بازتعریف کرده و موقعیت جغرافیایی کشورهای جنوب‌شرقی آسیا را به‌عنوان بازیگران استراتژیک در امنیت فناوری تثبیت کند. در عین حال، چین نیز احتمالاً تلاش‌های خود را برای توسعه داخلی تراشه و استفاده از مسیرهای جایگزین تسریع خواهد کرد.

جمع‌بندی

در بحبوحه افزایش تنش‌های تکنولوژیک بین آمریکا و چین، اقدام مالزی برای کنترل صادرات تراشه‌های هوش مصنوعی ساخت آمریکا نقطه‌عطفی در سیاست‌گذاری‌های منطقه‌ای به‌شمار می‌رود. این تصمیم، نشان‌دهنده جدیت کشورهای ثالث در همراهی با آمریکا برای مهار دور زدن تحریم‌هاست و نشان می‌دهد که فناوری، بیش از هر زمان دیگر، به ابزاری ژئوپلیتیک در قرن بیست‌ویکم بدل شده است.