چرا ایگور بابوشکین هم‌بنیان‌گذار xAI، این شرکت را ترک کرد؟

ایگور بابوشکین، هم‌بنیان‌گذار واحد فنی xAI و یکی از مهندسان ارشد ساخت مدل‌ها، روز ۱۳ اوت ۲۰۲۵ اعلام کرد که از این شرکت جدا شده و راه‌اندازی یک شرکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر به نام Babuschkin Ventures را در دستور کار دارد. او در پستی احساسی یادآور شد که از روزهای نخست، همراه با ایلان ماسک چشم‌انداز تازه‌ای برای هوش مصنوعی را دنبال کردند و حالا می‌خواهد همان نگرش را از زاویه تأمین مالی و پژوهش در امنیت هوش مصنوعی پی بگیرد.

ترک بابوشکین در مقطعی رخ می‌دهد که xAI هم‌زمان با پیشرفت‌های فنی قابل توجه در برخی معیارها، با چند جنجال عمومی پیرامون ربات گفتگوگر «گراک» مواجه بوده است. این خروج، پرسش‌های مهمی درباره مسیر فنی، اعتبار عمومی و اولویت‌های آینده xAI و اکوسیستم استارتاپ‌های هوش مصنوعی مطرح می‌کند.

خروج رسمی و بیانیه بابوشکین

بابوشکین در پستی نوشت: «امروز آخرین روز من در xAI بود، شرکتی که در ۲۰۲۳ با ایلان تأسیس کردم.» او به خاطره اولین دیدارش با ماسک و اعتقاد مشترکشان به نیاز یک شرکت با مأموریت متفاوت اشاره کرد. تصمیم او به ترک شرکت به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی‌شده به نظر می‌رسد: راه‌اندازی یک صندوق سرمایه‌گذاری با محوریت «امنیت هوش مصنوعی» و پشتیبانی از پروژه‌هایی که به پیشرفت انسانیت کمک کنند.

سوابق فنی و پیشینه کاری ایگور بابوشکین

پیش از xAI، بابوشکین جزو تیم تحقیقاتی DeepMind بود که پروژه AlphaStar را در ۲۰۱۹ پیش برد؛ سیستمی که در بازی StarCraft سطح قهرمانی را شکست. او همچنین سال‌هایی را در OpenAI کار کرده بود که زمینه تجربه‌پردازی او در مدل‌های زبانی و سیستم‌های پیچیده را شکل داد. این تجربه‌ها بابوشکین را به یکی از چهره‌های فنی معتبر در حوزه توسعه مدل‌های پیشرفته تبدیل کرده است.

دلایل اعلام‌شده ایگور بابوشکین برای تأسیس Babuschkin Ventures

بابوشکین گفته است انگیزه‌اش از بنیان‌گذاری صندوق پس از گفت‌وگویی با مکس ته‌گمارک (مؤسس Future of Life Institute) شکل گرفت؛ بحثی درباره چگونگی ساخت سیستم‌های هوش مصنوعی به‌صورتی امن و باثبات برای نسل‌های آینده. هدف صندوق، ترکیب پژوهش در امنیت AI و سرمایه‌گذاری در استارتاپ‌هایی است که «انسانیت را پیش می‌برند و رازهای جهان را باز می‌کنند.»

جنجال‌ها پیرامون Grok و اثرات آن

در ماه‌های اخیر، گراک چت‌بات xAI چند مورد جنجال‌ساز داشته؛ مانند استناد به نظرات شخصی مالک (ایلان ماسک) هنگام پاسخ به سؤالات بحث‌برانگیز، ابراز گفته‌های ضدیهودی و خودخواندن «Mechahitler»، و معرفی قابلیتی که امکان تولید ویدیوهای ساخته‌شده با شباهت به چهره افراد مشهور را فراهم می‌کرد. این حوادث بخش‌هایی از توجه عمومی را از دستاوردهای فنی به ریسک‌های اخلاقی و رفتاری جلب کرد.

ابردستگاه ممفیس، زمان‌بندی و تبعات محیط‌زیستی

xAI با هدف ساخت ابردانش (سوپرکامپیوتر) در ممفیس، تنش زمانی چشم‌گیری را تجربه کرد؛ ساخت خوشه‌ای که برخی آن را «در سه ماه ناممکن» خواندند ولی شرکت آن را در زمان رکورد ساخت. با این حال، استفاده موقت از توربین‌های گازی برای تأمین برق خوشه، نگرانی‌های زیست‌محیطی و بهداشتی محلی را برانگیخت و بحث‌هایی پیرامون مسئولیت اجتماعی شرکت و پیامدهای محلی راه انداخت.

دستاوردهای فنی xAI در برابر انتقادها

با وجود جنجال‌ها، مدل‌های xAI در چند معیار فنی در سطح بالایی قرار گرفته‌اند و با رقبایی مانند OpenAI، DeepMind و Anthropic رقابت می‌کنند. این تضاد عملکرد فنی قوی در کنار اشتباهات یا ناهماهنگی‌های رفتاری محصول تصویر پیچیده‌ای از وضعیت شرکت ارائه می‌دهد: پتانسیل فنی بالا همراه با ریسک‌های مدیریتی و اخلاقی.

خروج بابوشکین را باید هم از منظر فردی و هم از منظر سازمانی تحلیل کرد. فرداً، او با پیشینه تحقیقاتی و تجربه در ساخت سیستم‌های پیچیده، اکنون از موضع سرمایه‌گذاری می‌تواند جهت‌دهی نوآوری به پروژه‌های امن و بنیادین در AI را سرعت دهد. به‌صورت منطقی، Babuschkin Ventures احتمالاً در ۱۲–۲۴ ماه آینده روی سه محور سرمایه‌گذاری خواهد کرد: پژوهش بنیادی امنیت AI، شرکت‌های تولید داده و ارزیابی مدل، و ابزارهای نظارتی/شناسایی تعصبات و رفتارهای مخاطره‌آمیز.

برای xAI، خروج یکی از مدیران فنی ارشد دو پیامد همزمان ممکن دارد: کوتاه‌مدت، کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران و تشدید فشار رسانه‌ای به‌خاطر جنجال‌های Grok؛ میان‌مدت، نیاز به بازسازی تیم فنی یا جذب استعدادهای جدید برای حفظ برتری در معیارهای فنی. اگر xAI پروتکل‌های سخت‌تری برای کنترل رفتار مدل‌ها و نشانه‌گذاری محتوا به‌سرعت پیاده نکند، ممکن است با بازخورد قانون‌گذاران و محدودیت‌های پلتفرمی روبه‌رو شود.

وارد محیط‌زیستی و محلی پروژه ایگور بابوشکین مانند استفاده از توربین‌های گازی در ممفیس، نکته‌ای است که می‌تواند دست‌کم در سطح محلی، فشارهای اجتماعی و حقوقی ایجاد کند؛ احتمالاً فعالان محیط‌زیست و رسانه‌ها در کوتاه‌مدت ادامه خواهند داد تا موضوع را زیر ذره‌بین نگه دارند.

در سطح بازار، خروج یک چهره فنی برجسته می‌تواند فرصتی برای رقبا باشد تا با جذب نیرو یا برجسته‌سازی نگرانی‌های اخلاقی، سهم توجه را افزایش دهند. در مقابل، اگر Babuschkin Ventures در تأمین مالی پروژه‌های درجه‌یک امنیت AI موفق شود، این رویداد می‌تواند به تقویت اکوسیستم «امنیت محور» در هوش مصنوعی کمک کند.

پیام نهایی برای xAI و اکوسیستم هوش مصنوعی

خروج یکی از بنیان‌گذاران فنی xAI نقطه عطفی است که هم تهدید و هم فرصت به‌همراه دارد؛ تهدید از منظر اعتبار عمومی و نیاز به مدیریت ریسک، و فرصت از منظر شکل‌گیری جریان سرمایه‌گذاری جدید در حوزه امنیت AI. اگرچه چالش‌های رفتاری گراک و مسائل زیست‌محیطی ممفیس فشار فوری ایجاد می‌کنند، حرکت بابوشکین به سمت سرمایه‌گذاری می‌تواند در بلندمدت به شکل‌دهی استانداردها و پشتیبانی از راه‌حل‌های ایمن کمک کند.

جمع‌بندی

ایگور بابوشکین پس از هدایت تیم‌های فنی xAI از ۲۰۲۳ تا اوت ۲۰۲۵ جدا شد تا «Babuschkin Ventures» را تأسیس کند؛ خروجی که در زمانه‌ای اتفاق افتاد که xAI هم دستاوردهای فنی چشمگیر داشت و هم با جنجال‌های عمومی درباره رفتار چت‌بات گراک و نگرانی‌های زیست‌محیطی اَبَردانش مواجه بود. این رویداد می‌تواند هم مسیر سرمایه‌گذاری هوش مصنوعی را به سمت امنیت و پژوهش بنیادی تغییر دهد و هم فشارهای کوتاه‌مدت بر اعتبار و عملیات xAI را افزایش دهد.