بودجه 1405 با افزایش چشمگیر مالیات و رشد اندک حقوق، نگرانیهای جدی درباره معیشت مردم ایجاد کرده است. خط فقر در تهران به 40میلیون تومان رسیده و خانوارهای بسیاری در شهرهای صنعتی و معدنی نیز با شرایطی مشابه مواجهاند.
بودجه 1405، در حالی که قرار است مسیر توسعه اقتصادی را هموار کند، اکنون به منبع فشار مضاعف بر اقشار حقوقبگیر تبدیل شده است. رشد 20درصدی حقوق در مقابل تورم 50 تا 60درصدی، بسیاری از خانوادهها را با بحران روزمره مواجه میکند. این مقاله بررسی کامل و تحلیلی از جزئیات لایحه بودجه، چالشها و پیامدهای آن ارائه میدهد.
افزایش 50درصدی مالیات و فشار بر تولیدکنندگان در بودجه 1405
بودجه 1405 برای جبران کاهش درآمدهای نفتی، به شدت بر درآمدهای مالیاتی اتکا دارد. پیشبینی میشود درآمدهای مالیاتی 50درصد افزایش یابد و به حدود 2730 همت برسد. کارشناسان هشدار میدهند که این میزان افزایش، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان و مصرفکنندگان وارد میکند و میتواند باعث تورم بیشتر شود.
سخنگوی کمیسیون اصل 90 تأکید میکند که ترکیب منابع و مصارف بودجه به گونهای است که معیشت مردم را در سال آینده با چالش جدی مواجه خواهد کرد.
شکاف میان حقوق و تورم؛ ناترازی آشکار
افزایش حقوق در بودجه 1405 به طور متوسط 20درصد در نظر گرفته شده است، در حالی که تورم واقعی بین 50 تا 60درصد است. این اختلاف، باعث میشود خانوادههای حقوقبگیر توانایی تأمین نیازهای پایهای خود را نداشته باشند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند اگر افزایش حقوق بر اساس تورم واقعی صورت نگیرد، شکاف درآمدی و خط فقر در سال آینده بیشتر خواهد شد و فشار اجتماعی نیز افزایش خواهد یافت.
کاهش درآمدهای نفتی و ناکامی در مولدسازی
در بودجه 1405 منابع حاصل از نفت و میعانات گازی با کاهش 56درصدی به 263 همت رسیده و درآمدهای گمرکی نیز 13درصد کاهش یافته است. این کاهش درآمدها نشاندهنده وابستگی کمتر بودجه به نفت و ناکامی دولت در مولدسازی داراییهاست.
واگذاری شرکتهای دولتی و اموال منقول نیز به شدت کاهش یافته است. به طوری که از 230 همت در سال 1404 به 13 همت در سال 1405 رسیده و افتی 94درصدی را نشان میدهد.
استقراض از صندوق توسعه ملی و اوراق؛ آینده مبهم
دولت برای جبران کسری منابع، نگاه ویژهای به استقراض از صندوق توسعه ملی و فروش اوراق دارد. استقراض از صندوق توسعه ملی 9درصد افزایش یافته و به 590 همت رسیده است. همچنین واگذاری اوراق مالی با رشد 16درصدی، رقم 940 همت را هدف گرفته است.
این اقدامات، هرچند برای پوشش کسری بودجه ضروری به نظر میرسد، اما میتواند فشار مالی و تورمی مضاعفی بر اقتصاد کشور وارد کند.
جدول ویژگیهای کلیدی بودجه 1405
|
ویژگی بودجه |
رقم سال ۱۴۰۴ | رقم سال ۱۴۰۵ | تغییر |
| درآمد کل پیشبینیشده | ۴۹۵۶ همت | ۵۵۲۰ همت |
۵درصد افزایش |
|
درآمد مالیاتی |
۱۸۲۰ همت | ۲۷۳۰ همت | ۵۰درصد افزایش |
| درآمد نفت و میعانات | ۵۹۷ همت | ۲۶۳ همت |
۵۶درصد کاهش |
|
واگذاری شرکتها |
۲۳۰ همت | ۱۳ همت | ۹۴درصد کاهش |
| مولدسازی اموال | ۳۲۴ همت | ۳۹ همت |
کاهش شدید |
|
استقراض از صندوق توسعه |
۵۴۲ همت | ۵۹۰ همت | ۹درصد افزایش |
| واگذاری اوراق مالی | ۸۱۰ همت | ۹۴۰ همت |
۱۶درصد افزایش |
کارشناسان اقتصادی معتقدند بودجه 1405 و قانون اصلاح نظام پولی و بانکی ایران آنچنان تاثیرگذار نیست چراکه با تمرکز بر مالیات و کاهش مولدسازی، فشار اقتصادی را بر خانوادهها و تولیدکنندگان افزایش میدهد. نرخ واقعی تورم با رشد اندک حقوق، به معنای کاهش قدرت خرید واقعی است.
پیشبینی میشود:
- فشار مالیاتی بالا باعث کاهش سرمایهگذاری در بخش خصوصی شود؛
- خانوادههای کارگری و حقوقبگیر با کمبود منابع برای نیازهای پایهای مواجه شوند؛
- کاهش درآمدهای نفتی و ناکامی در مولدسازی، وابستگی دولت به استقراض و اوراق را افزایش دهد که میتواند تورم آینده را تشدید کند.
کارشناسان توصیه میکنند که اصلاح ترکیب منابع و افزایش واقعی حقوق، ضروریترین اقدام برای کاهش فشار معیشتی است.
پیشنهاد ویرایشگر نت باز 360: محاسبهای ساده که فشار پنهان دلار 130هزاری را عریان میکند
جمعبندی
بودجه 1405 با افزایش 50درصدی مالیات، رشد اندک حقوق و کاهش درآمدهای نفتی و مولدسازی، چالشی جدی برای معیشت مردم ایجاد کرده است. کارشناسان هشدار میدهند که عدم اصلاح ساختار بودجه میتواند فشار مالی و تورمی بیشتری بر خانوارهای ایرانی وارد کند. دولت و مجلس باید راهکارهای عملی برای کاهش فشار بر مردم و افزایش قدرت خرید را در اولویت قرار دهند.
بودجه 1405 چه تاثیری بر خط فقر دارد؟
با رشد 20درصدی حقوق در مقابل تورم 50 تا 60درصد، قدرت خرید خانوارهای کارگری کاهش مییابد و خط فقر همچنان بالاست.
افزایش 50درصدی مالیات چه تبعاتی دارد؟
این افزایش فشار مالیاتی میتواند تورم بیشتر، کاهش سرمایهگذاری و فشار بر تولیدکنندگان را به دنبال داشته باشد.
چرا درآمدهای نفتی کاهش یافته است؟
کاهش وابستگی بودجه به نفت و میعانات گازی باعث شده منابع حاصل از فروش نفت 56درصد کاهش یابد.
مولدسازی و واگذاری شرکتها چه وضعیتی دارند؟
واگذاری شرکتها و اموال دولتی به شدت کاهش یافته و تنها 12درصد سهم برای مولدسازی در بودجه سال 1405 پیشبینی شده است.
استقراض دولت از صندوق توسعه ملی چه تبعاتی دارد؟
استقراض بیشتر فشار مالی و تورمی آینده را افزایش میدهد و به افزایش وابستگی بودجه به منابع غیر مولد منجر میشود.
