Getty شکست خورد؛ هوش مصنوعی در نبرد قانون پیروز می‌شود

پرونده‌ حقوقی بین Stability AI، خالق پلتفرم محبوب Stable Diffusion، و شرکت Getty Images به یکی از مهم‌ترین و جنجالی‌ترین نبردهای قانونی سال‌های اخیر در حوزه‌ی هوش مصنوعی تبدیل شد. این دعوی که در سال 2023 در دادگاه عالی بریتانیا آغاز شد، می‌توانست مسیر آینده‌ی قانون‌گذاری درباره‌ی آموزش مدل‌های هوش مصنوعی بر اساس داده‌های دارای حق‌کپی را مشخص کند. اما برخلاف انتظارات، نتیجه‌ی نهایی این پرونده، به جای ایجاد یک سابقه‌ی قضایی روشن، بیشتر به ابهام‌ها دامن زد.

در حکمی که در اوایل نوامبر 2025 صادر شد، دادگاه اعلام کرد که Stability AI مرتکب نقض مستقیم کپی‌رایت نشده است، چرا که مدل Stable Diffusion هیچ تصویری را به شکل ذخیره یا بازتولید شده از مجموعه داده‌های Getty نگه نمی‌دارد. با این حال، قاضی پرونده اعلام کرد که این شرکت در یک بخش مرتکب تخلف شده است: استفاده از واترمارک‌های Getty در تصاویر تولیدی که به عنوان نقض علامت تجاری تلقی شد.

آیا این رأی مسیر حقوق مالکیت فکری در هوش مصنوعی را تغییر می‌دهد؟

رأی اخیر دادگاه عالی بریتانیا نقطه‌ عطفی برای صنعت هوش مصنوعی و تولید محتوای دیجیتال محسوب می‌شود، هرچند به‌جای پاسخ دادن به پرسش‌های بنیادین، پرسش‌های بیشتری ایجاد کرد. انتظار می‌رفت این پرونده مرز میان «استفاده‌ی منصفانه از داده‌ها» و «نقض کپی‌رایت» را روشن کند، اما نتیجه چیزی میان این دو بود.

دادگاه تصریح کرد که چون Stable Diffusion داده‌های تصویری را به صورت فشرده و انتزاعی برای آموزش مدل استفاده می‌کند، نمی‌توان آن را در چارچوب بازتولید مستقیم اثر دارای حق‌کپی دانست. این تفسیر، اگرچه به نفع شرکت‌های توسعه‌دهنده‌ی هوش مصنوعی تمام شد، اما باعث نگرانی هنرمندان و دارندگان حقوق اثر شد که احساس می‌کنند آثارشان بدون رضایت و جبران منصفانه در آموزش مدل‌ها به کار می‌رود.

چرا Getty Images شکست خورد و چه اشتباهی مرتکب شد؟

بررسی روند دادگاه نشان می‌دهد که Getty Images در میانه‌ی مسیر، ادعای اصلی خود درباره‌ی نقض کپی‌رایت را کنار گذاشت. دلیل این تصمیم ضعف شواهد فنی بود. تیم حقوقی Getty نتوانست اثبات کند که مدل Stable Diffusion به‌طور مستقیم از فایل‌های تصویری دارای حق‌کپی استفاده یا آن‌ها را ذخیره کرده است.

در نتیجه، تمرکز پرونده از کپی‌رایت به علامت تجاری تغییر کرد. قاضی Joanna Smith در رأی خود تصریح کرد که استفاده از واترمارک‌های Getty در خروجی مدل، تخلف محسوب می‌شود، اما این بخش از پرونده تأثیر چندانی بر اصل ماجرا ندارد.

این نتیجه نه تنها به نفع Stability AI تمام شد، بلکه نشان داد که ادله‌ی فنی و ساختار مدل‌های یادگیری عمیق هنوز برای قضاوت‌های حقوقی سنتی، چالش‌برانگیز و پیچیده هستند.

تأثیر این رأی بر پرونده‌های مشابه در ایالات متحده و دیگر کشورها

پیروزی Stability AI در بریتانیا تنها بخشی از داستان است. Getty Images در ماه آگوست پرونده‌ی مشابهی را که ابتدا در Delaware تشکیل شده بود، در ایالت California دوباره مطرح کرد. کارشناسان حقوقی معتقدند که دادگاه‌های آمریکا ممکن است دیدگاه سخت‌گیرانه‌تری نسبت به استفاده از آثار دارای کپی‌رایت در آموزش مدل‌های هوش مصنوعی اتخاذ کنند.

در سوی دیگر، شرکت‌هایی مانند Anthropic اخیرا با پرداخت 1.5 میلیارد دلار برای تسویه‌ی پرونده‌ی مشابه با ناشران و نویسندگان، از ادامه‌ی دعوی خودداری کردند. همچنین، Universal Music نیز شکایتش علیه استارتاپ Udio را با هدف همکاری در توسعه‌ی پلتفرم موسیقی مبتنی بر هوش مصنوعی کنار گذاشت.

این تحولات نشان می‌دهد که مسیر آینده‌ی حقوق مالکیت فکری در دنیای هوش مصنوعی نه‌تنها از نظر فنی بلکه از نظر حقوقی نیز به مرحله‌ای حساس رسیده است.

5 پیامد کلیدی این رأی برای صنعت هوش مصنوعی و خلاقیت دیجیتال

1. ابهام قانونی ادامه دارد: هیچ قانون روشنی برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی با داده‌های دارای حق‌کپی تعیین نشد.
2. اعتبار Stability AI افزایش یافت: این رأی جایگاه این شرکت را در بازار جهانی تقویت می‌کند.
3. فشار بر قانون‌گذاران بیشتر می‌شود: نهادهای قانون‌گذار حالا باید به‌صورت شفاف‌تر به موضوع استفاده از داده‌های محافظت‌شده بپردازند.
4. نگرانی هنرمندان پابرجاست: سازندگان آثار هنری همچنان احساس می‌کنند حقوقشان در فرایند آموزش مدل‌ها رعایت نمی‌شود.
5. تغییر رویکرد شرکت‌های بزرگ: بسیاری از شرکت‌ها اکنون به جای مقابله‌ی حقوقی، به سمت قراردادهای همکاری با صاحبان محتوا حرکت کرده‌اند.

ویژگی‌ها و نتایج کلیدی پرونده Stability AI و Getty Images

آینده قانون‌گذاری هوش مصنوعی در سایه‌ رأی بریتانیا

تحلیل کارشناسان نشان می‌دهد که رأی اخیر دادگاه بریتانیا، اگرچه ظاهرا به نفع Stability AI تمام شد، اما واقعیت این است که دولت‌ها و نهادهای نظارتی در اروپا و آمریکا دیگر نمی‌توانند نسبت به این خلأ قانونی بی‌تفاوت بمانند. در شرایطی که مدل‌های مولد به‌سرعت در حال توسعه‌اند و میلیاردها تصویر و متن برای آموزش آن‌ها به کار می‌رود، عدم شفافیت حقوقی می‌تواند به بی‌اعتمادی گسترده میان خالقان محتوا و شرکت‌های فناوری منجر شود.

از سوی دیگر، این رأی می‌تواند الهام‌بخش شرکت‌های نوپا باشد تا با اطمینان بیشتری در حوزه تولید محتوای مولد فعالیت کنند، مشروط بر آنکه شفافیت در جمع‌آوری داده‌ها و رعایت حقوق مؤلفان را رعایت کنند. احتمالاً در سال 2026 شاهد تصویب مقررات تازه‌ای در اتحادیه اروپا خواهیم بود که استفاده از داده‌های دارای حق‌کپی را به مجوزهای محدودتر و شفاف‌تری وابسته می‌کند.

جمع‌بندی

پرونده Stability AI و Getty Images یکی از نخستین و بحث‌برانگیزترین نبردهای حقوقی میان خلاقیت انسانی و الگوریتم‌های مولد هوش مصنوعی است. اگرچه دادگاه بریتانیا نتوانست پاسخ نهایی برای مرز میان مالکیت فکری و یادگیری ماشینی ارائه دهد، اما این رأی آغازگر گفت‌وگویی جهانی درباره‌ی تعادل میان نوآوری و حقوق مؤلفان شد. Stability AI حالا می‌تواند به عنوان یکی از پیروزان موقت این میدان شناخته شود، اما مسیر قانون‌گذاری و اخلاق هوش مصنوعی تازه در حال آغاز است — مسیری که آینده‌ی صنعت خلاقیت دیجیتال را برای همیشه دگرگون خواهد کرد.

FAQ

1. آیا رأی دادگاه بریتانیا به معنای آزادی کامل شرکت‌های هوش مصنوعی در استفاده از داده‌های دارای کپی‌رایت است؟
   خیر، رأی فقط در مورد ساختار خاص Stable Diffusion صادر شده و به معنای مجوز عمومی برای استفاده آزاد از محتوای دارای حق‌کپی نیست.
2. Getty Images آیا هنوز می‌تواند از Stability AI شکایت کند؟
   بله، Getty پرونده‌ای مشابه را در ایالات متحده مطرح کرده که هنوز در جریان است.
3. آیا این پرونده بر قوانین آینده اتحادیه اروپا تأثیر خواهد گذاشت؟
   قطعاً. اتحادیه اروپا در حال تدوین مقرراتی برای استفاده شفاف‌تر از داده‌ها در آموزش مدل‌های مولد است و این رأی می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های بعدی باشد.
4. چرا این پرونده برای هنرمندان و طراحان اهمیت دارد؟
   زیرا نتیجه آن تعیین می‌کند آیا آثار خلاقانه می‌توانند بدون رضایت برای آموزش مدل‌های AI استفاده شوند یا خیر.
5. آیا احتمال دارد در آینده آموزش مدل‌ها نیاز به مجوز رسمی پیدا کند؟
   بله، بسیاری از کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند تا سال 2026، قوانین جدیدی برای الزام به مجوز استفاده از داده‌های دارای حق‌کپی در آموزش مدل‌ها تصویب شود.