دیتاسنترهای اورگن؛ عامل پنهان افزایش سرطان و سقط جنین؟

در قلب ایالت اورگن، جایی که هم‌زمان میزبان مزارع غول‌پیکر و کارخانه‌های فرآوری مواد غذایی است، شبکه‌ای از دیتاسنترهای عظیم نیز بی‌صدا در حال گسترش است. همین هم‌نشینی عجیب، حالا به نقطه آغاز یکی از نگران‌کننده‌ترین بحران‌های زیست‌محیطی آمریکا تبدیل شده است؛ بحرانی که با افزایش سطح نیترات در آب آشامیدنی، جان ساکنان را تهدید می‌کند و زنگ هشدار را برای صنعت فناوری و سیاست‌گذاران به صدا درآورده است.

آنچه این ماجرا را پیچیده‌تر می‌کند، نقش غیرمستقیم اما قدرتمند دیتاسنترهای آمازون در تشدید آلودگی منابع آب زیرزمینی است. آبی که ابتدا برای خنک کردن سرورها برداشت می‌شود، پس از عبور از یک چرخه ناقص و خطرناک، با غلظتی بالاتر از نیترات دوباره به طبیعت برمی‌گردد؛ چرخه‌ای که حالا با افزایش موارد سرطان‌های نادر و سقط جنین گره خورده است.

چگونه حضور هم‌زمان کشاورزی صنعتی و دیتاسنترها ساختار آب زیرزمینی را به‌هم ریخته است

در منطقه Morrow County، کشاورزی صنعتی سال‌هاست که برای تولید انبوه، از کودهای نیتروژنه استفاده می‌کند. همین استفاده گسترده، به‌طور طبیعی موجب ورود نیترات به خاک و آب‌های زیرزمینی شده است. اما مسئله از زمانی بحرانی شد که دیتاسنترهای بزرگ، با مصرف ده‌ها میلیون گالن آب در سال برای خنک‌سازی تجهیزات، تعادل شکننده این اکوسیستم آبی را بر هم زدند.

خاک شنی منطقه به‌سادگی اشباع می‌شود و ظرفیت نگهداری مایعات در آن پایین است. به همین دلیل، پساب غنی از نیترات سریع‌تر به لایه‌های زیرین زمین نفوذ کرده و منبع اصلی آب آشامیدنی یعنی سفره آب زیرزمینی Lower Umatilla Basin را آلوده می‌کند. همین فرایند باعث شده غلظت نیترات در برخی چاه‌ها به 73 ppm برسد؛ عددی که بسیار بالاتر از حد ایمن تعریف‌شده است.

چرخه خطرناک تبخیر و تغلیظ نیترات در فرایند خنک‌سازی سرورها

دیتاسنترها برای جلوگیری از افزایش دما، حجم عظیمی از آب را وارد سیستم خنک‌سازی می‌کنند. هنگامی که آب آلوده وارد این سیستم می‌شود، بخشی از آن در تماس با گرمای سرورها تبخیر می‌شود، اما نیترات باقی می‌ماند. همین موضوع باعث افزایش غلظت نیترات در آب بازگشتی می‌شود.

زمانی که این آب دوباره وارد سیستم فاضلاب منطقه و سپس به زمین‌های کشاورزی پمپاژ می‌شود، آلودگی با شدت بیشتری به چرخه بازمی‌گردد. در برخی موارد، آب بازگشتی دارای غلظت 56 ppm نیترات بوده است؛ یعنی چندین برابر حد مجاز ایالتی و فدرال، در حالی که به‌طور معمول تصور می‌شود دیتاسنترها نقش مستقیمی در تولید آلاینده ندارند.

افزایش نگران‌کننده سرطان‌های نادر و سقط جنین در سایه بی‌توجهی نهادی

گزارش‌ها حاکی از آن است که هم‌زمان با افزایش نیترات در آب آشامیدنی، موارد ثبت‌شده از سرطان‌های نادر و سقط جنین نیز در این منطقه رشد قابل توجهی داشته است. ساکنان محلی که به همین آب آلوده وابسته‌اند، عملاً در خط مقدم یک فاجعه خاموش زیست‌محیطی قرار گرفته‌اند.

نکته نگران‌کننده‌تر اینجاست که بیش از 40 درصد جمعیت این منطقه زیر خط فقر زندگی می‌کنند. همین ضعف اقتصادی و سیاسی باعث شده صدای آنها در لایه‌های تصمیم‌گیر شنیده نشود و روند رسیدگی به بحران با سرعت بسیار کمی پیش برود؛ وضعیتی که بسیاری را یاد بحران آب فلینت در میشیگان می‌اندازد.

پاسخ آمازون چه بود و چرا این توضیح‌ها قانع‌کننده به نظر نمی‌رسند؟

سخنگوی آمازون اعلام کرده است که روایت مطرح‌شده در گزارش‌ها «گمراه‌کننده و نادرست» است و سهم مصرف و بازگشت آب توسط این شرکت را بسیار ناچیز می‌داند. همچنین تأکید شده مشکلات آب زیرزمینی این منطقه، پیش از حضور AWS نیز وجود داشته است.

اما کارشناسان مستقل بر این باورند که حتی اگر آلودگی ریشه تاریخی داشته باشد، شدت و سرعت افزایش آن پس از ورود دیتاسنترها به شکل محسوسی بیشتر شده است. همین اختلاف نگاه، شرکت را در برابر یک پرسش مهم قرار می‌دهد: اگر از آسیب‌پذیری منطقه آگاه بود، چرا تمهیدات جدی برای کاهش اثرات در نظر نگرفت و چرا این محل را برای گسترش زیرساخت خود انتخاب کرد؟

فشار افکار عمومی و مقایسه با فجایع زیست‌محیطی گذشته آمریکا

فعالان حقوق آب و محیط‌زیست، بارها نسبت به ادامه این وضعیت هشدار داده‌اند. از دید آنها، ماجرا تنها به یک شرکت یا یک منطقه محدود نیست؛ بلکه به مدلی از توسعه فناوری مربوط می‌شود که بدون در نظر گرفتن ظرفیت‌های بومی و محدودیت‌های طبیعی اجرا می‌شود.

شباهت این بحران با فاجعه فلینت، باعث تشدید حساسیت رسانه‌ها شده است. همانند آن حادثه، اینجا نیز جامعه‌ای کم‌قدرت با کمترین سطح آگاهی، بیشترین آسیب را متحمل می‌شود. این واقعیت، ابعاد اجتماعی و اخلاقی داستان را عمیق‌تر و پیچیده‌تر می‌کند.

جدول داده‌های کلیدی و شاخص‌های نگران‌کننده در بحران نیترات

آینده دیتاسنترها در عصر بحران آب چه مسیری خواهد داشت؟

از منظر کارشناسی، آنچه در Morrow County رخ داده، یک نمونه هشداردهنده برای آینده زیرساخت‌های دیجیتال در سراسر جهان است. دیتاسنترها با رشد هوش مصنوعی، کلان‌داده و رایانش ابری، روزبه‌روز بزرگ‌تر و پرمصرف‌تر می‌شوند. اگر الگوی مصرف آب و مدیریت پساب به شکل بنیادین بازنگری نشود، این بحران تنها به یک نقطه در آمریکا محدود نخواهد ماند.

در 5 سال آینده، شرکت‌های بزرگ فناوری ناچار خواهند شد به سمت سیستم‌های خنک‌کننده کم‌مصرف، بازیافت حلقه‌بسته آب و حتی مهاجرت به مناطق دارای وفور منابع پایدار حرکت کنند. فشارهای قانونی و اجتماعی نیز افزایش خواهد یافت و برندهایی که شفافیت و مسئولیت‌پذیری محیط‌زیستی نداشته باشند، با ریسک جدی کاهش اعتماد عمومی روبه‌رو می‌شوند. این پرونده می‌تواند آغازگر تغییر در معماری دیتاسنترهای نسل بعد باشد؛ جایی که «آب» به اندازه «داده» ارزشمند تلقی می‌شود.

پیشنهاد ویرایشگر نت باز 360: 15 کاربرد هوش مصنوعی در پزشکی و آینده آن

جمع‌بندی

بحران نیترات در آب آشامیدنی Morrow County، تنها یک مسئله محلی نیست، بلکه نشانه‌ای آشکار از تقابل توسعه سریع فناوری با ظرفیت‌های محدود طبیعت است. ترکیب کشاورزی صنعتی، مدیریت ناقص فاضلاب و مصرف عظیم دیتاسنترها، چرخه‌ای خطرناک ایجاد کرده که پیامدهای آن بر سلامت انسان و آینده منابع آب غیرقابل انکار است. اگر راهکاری پایدار و فوری اتخاذ نشود، این داستان می‌تواند به الگوی تکرارشونده‌ای در عصر دیجیتال تبدیل شود.

FAQ

آیا دیتاسنترها به‌طور مستقیم نیترات تولید می‌کنند؟
خیر، اما مصرف و تبخیر آب آلوده باعث افزایش غلظت نیترات در چرخه بازگشتی می‌شود.

حد مجاز نیترات در آب آشامیدنی چقدر است؟
در ایالت اورگن 7 ppm و در سطح فدرال نیز محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌ای وجود دارد.

چرا این منطقه برای ساخت دیتاسنتر انتخاب شد؟
نزدیکی به زمین ارزان، دسترسی به آب و زیرساخت مناسب از دلایل اصلی این انتخاب بوده است.

چه کسانی بیشترین آسیب را دیده‌اند؟
ساکنان کم‌درآمد و کشاورزان محلی که وابسته به آب زیرزمینی هستند.

چه راهکاری برای کاهش آسیب وجود دارد؟
استفاده از فناوری خنک‌سازی خشک، تصفیه پیشرفته پساب و محدودیت قانونی مصرف آب.