xAI باز هم در بحران مدیریتی؛ پشت‌پرده خروج بنیان‌گذاران چیست؟

شرکتی که با نام ایلان ماسک گره خورده، حالا با موجی از استعفاهای سطح بالا روبه‌رو است؛ موجی که سوالات جدی درباره آینده xAI ایجاد می‌کند.

xAI در مدت کوتاهی از یک استارتاپ جاه‌طلب به ساختاری پیچیده با هزاران نیرو، ادغام با شبکه اجتماعی X و حتی اتصال به SpaceX رسیده است. اما آیا این رشد سریع، بهای سنگینی در ثبات مدیریتی داشته؟ در ادامه، ماجرا را دقیق، کاربردی و بدون حاشیه‌پردازی بررسی می‌کنیم.

خروج Tony Wu؛ زنگ خطر جدید برای xAI

Tony Wu، یکی از هم‌بنیان‌گذاران xAI، اواخر دوشنبه‌شب به‌طور ناگهانی استعفای خود را اعلام کرد. او در پستی کوتاه اما معنادار، از «شروع فصل بعدی» زندگی حرفه‌ای‌اش گفت و به قدرت تیم‌های کوچک مجهز به AI اشاره کرد؛ جمله‌ای که به‌نظر بسیاری، کنایه‌ای مستقیم به وضعیت فعلی xAI بود.

این استعفا در شرایطی رخ می‌دهد که xAI دیگر آن استارتاپ چابک سال 2023 نیست. ساختار بزرگ، لایه‌های مدیریتی متعدد و ادغام‌های پی‌درپی، تصویری متفاوت از شرکتی ساخته که Wu در شکل‌گیری اولیه آن نقش داشت.

xAI از استارتاپ چابک تا سازمانی سنگین

طبق گزارش‌ها، xAI تا  مارس 2025 حدود 1,200 کارمند داشته است. این عدد فقط شامل مهندسان هوش مصنوعی نیست و نیروهای مرتبط با شبکه اجتماعی X را هم در بر می‌گیرد. نکته مهم‌تر، حضور 900 نیروی موسوم به «AI tutor» است که حدود 500 نفر از آن‌ها در سپتامبر تعدیل شدند.

چنین ساختاری، اگرچه ظرفیت توسعه سریع را بالا می‌برد، اما با فلسفه تیم‌های کوچک و منعطف در تضاد است. بسیاری از کارشناسان معتقدند همین تضاد، یکی از دلایل اصلی خروج Wu از xAI بوده است.

موج استعفاها؛ فقط Tony Wu نیست

خروج Tony Wu یک اتفاق isolated نیست. پیش از او، Igor Babuschkin دیگر هم‌بنیان‌گذار xAI در August شرکت را ترک کرد تا یک صندوق سرمایه‌گذاری متمرکز بر ایمنی هوش مصنوعی راه‌اندازی کند. Kyle Kosic و Christian Szegedy هم از بنیان‌گذاران اولیه بودند که زودتر از شرکت جدا شدند.

Greg Yang نیز ماه گذشته به‌دلیل مشکلات ناشی از بیماری Lyme مزمن، از نقش فعال خود در xAI عقب‌نشینی کرد. این تعداد خروج در سطح بنیان‌گذار، برای هر شرکتی نگران‌کننده است، به‌خصوص شرکتی در مقیاس و حساسیت xAI.

خروج مدیران ارشد؛ بحران عمیق‌تر از بنیان‌گذاران

لیست خروجی‌های xAI فقط به بنیان‌گذاران محدود نمی‌شود. Robert Keele مشاور حقوقی ارشد، Dave Heinzinger و John Stoll از تیم ارتباطات، Haofei Wang مدیر مهندسی محصول و Mike Liberatore مدیر مالی، همگی در ماه‌های اخیر شرکت را ترک کرده‌اند.

نکته قابل‌توجه، اظهارنظر Liberatore است که پس از فقط 102 روز، xAI را ترک کرد و از «120+ ساعت کار در هفته» گفت. این جمله، تصویری واضح از فشار کاری و شاید آشفتگی مدیریتی در xAI ارائه می‌دهد.

xAI جدید؛ ادغام با SpaceX و X چه معنایی دارد؟

xAI امروز شرکتی کاملا متفاوت نسبت به زمان تأسیس در 2023 است. ایلان ماسک اخیرا xAI را با SpaceX ادغام کرده؛ حرکتی که به گفته خودش، مسیر دیتاسنترهای مداری و مقیاس‌پذیری کیهانی را هموار می‌کند.

اما تحلیل‌گران مالی نگاه واقع‌بینانه‌تری دارند. xAI سالانه نزدیک به 1 میلیارد دلار ضرر می‌دهد، در حالی که SpaceX حدود 8 میلیارد دلار سود دارد. ادغام این دو، می‌تواند یک بازی مهندسی مالی برای آماده‌سازی IPO باشد، نه صرفا یک تصمیم تکنولوژیک.

نقش شبکه اجتماعی X در سرنوشت xAI

در March، ایلان ماسک شبکه اجتماعی X را هم در ساختاری یکپارچه با xAI ادغام کرد. در آن زمان، X با ارزش‌گذاری 33 میلیارد دلار وارد معامله شد؛ عددی که 25% کمتر از مبلغ خرید اولیه در 2022 بود.

این ادغام، دسترسی xAI به داده‌های عظیم کاربران X را فراهم می‌کند، اما همزمان ریسک‌های حقوقی و reputational را هم بالا می‌برد؛ ریسک‌هایی که حالا با حاشیه‌های Grok بیشتر دیده می‌شوند.

حاشیه‌های Grok؛ ضربه به اعتبار xAI

در ماه‌های اخیر، xAI به‌دلیل عملکرد Grok در تولید تصاویر sexualized از minors، با انتقادات جدی مواجه شده است. این موضوع باعث ورود دادستانی کالیفرنیا و حتی بازرسی پلیس از دفاتر پاریس xAI شد.

برای شرکتی که می‌خواهد در خط مقدم هوش مصنوعی عمومی باشد، چنین حاشیه‌هایی می‌تواند اعتماد سرمایه‌گذاران و کاربران را به‌شدت تحت‌تأثیر قرار دهد.

خلاصه رویدادهای xAI

آینده xAI به کدام سمت می‌رود؟

تحلیل‌گران حوزه AI معتقدند xAI در یک نقطه عطف حساس قرار دارد. از یک‌سو، دسترسی به منابع مالی SpaceX و داده‌های X، مزیتی است که کمتر رقیبی دارد. از سوی دیگر، خروج پی‌درپی مدیران و بنیان‌گذاران، نشانه‌ای از ناهماهنگی استراتژیک و فشار عملیاتی شدید است.

بسیاری از کارشناسان باور دارند اگر xAI نتواند تعادلی بین جاه‌طلبی‌های ایلان ماسک و واقعیت‌های اجرایی ایجاد کند، احتمالا با چالش‌های جدی‌تری در جذب استعداد و اعتماد بازار مواجه می‌شود. پیش‌بینی غالب این است که 12 تا 18 ماه آینده، تعیین‌کننده مسیر نهایی xAI خواهد بود؛ یا تثبیت به‌عنوان بازیگر بزرگ AI، یا تبدیل‌شدن به نمونه‌ای از رشد بیش‌ازحد سریع.

جمع‌بندی

xAI با خروج Tony Wu و موج استعفاهای اخیر، وارد فاز جدید و پرریسکی شده است. ادغام با SpaceX و X می‌تواند فرصت‌ساز باشد، اما فقط در صورتی که مشکلات مدیریتی، فشار کاری و حاشیه‌های حقوقی کنترل شوند. آینده xAI هنوز باز است، اما مسیر پیش‌رو ساده نخواهد بود.

چرا Tony Wu از xAI جدا شد؟

او به‌طور رسمی از شروع «فصل جدید» صحبت کرد، اما شواهد به اختلاف دیدگاه درباره ساختار بزرگ xAI اشاره دارند.

آیا خروج‌ها روی آینده xAI تأثیر می‌گذارد؟

بله، مخصوصاً وقتی خروج‌ها در سطح بنیان‌گذار و مدیران ارشد رخ می‌دهد.

ادغام xAI با SpaceX چه هدفی دارد؟

ترکیبی از توسعه زیرساخت و آماده‌سازی مالی برای IPO.

مشکل Grok چقدر جدی است؟

به‌قدری جدی که تحقیقات حقوقی رسمی در چند کشور آغاز شده است.